Koleksiyonlar18 Mart
Küratörlü seçki
Çanakkale Şiirleri
Çanakkale, Türk şiirinin en çok ağıt ve destan yazdığı yerdir: 18 Mart 1915'in zaferi, Conkbayırı'nın rüzgârı, toprağa karışan Mehmetçik ve o topraklarda açan gelincikler. Bu sayfada arşivimizden küratörlü bir Çanakkale seçkisi, kullanım amacına göre bölümlere ayrılmış olarak toplandı.
"18 Mart ve Çanakkale Zaferi" bölümü destan tonundaki şiirlerden, "Şehitlerimize" bölümü ağıt ve anma şiirlerinden, "Cephenin Toprağı" bölümü cephenin insanını ve toprağını anlatan şiirlerden derlendi. Kısa şiirler bölümündeki metinler kartların üzerinde tamamıyla görünecek kadar kısa; tören ve sunumlar için pratiktir.
18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü'nde okul törenlerinde en çok tercih edilen format iki-dört kıta arası, saygılı ve duraklı şiirlerdir. Atatürk Şiirleri ve 29 Ekim koleksiyonlarımız da bu günün komşu sayfalarıdır.
Süreye göre seçinEzberi kolay şiirler için bir dakikanın altındaki seçkiler; tören ve sunumlar için daha uzun şiirler uygundur.
0118 Mart ve Çanakkale Zaferi
9 şiirÇANAKKALE DESTANI
Sinan İspenoğlu
Toprak kanla yoğruldu,
Çanakkale toprakları,
Mehmetçik nöbetteydi,
Siperde bekliyordu,
Düşman çoktu karşıda.
Oku
GELİBOLU DESTANI
Sinan İspenoğlu
Conkbayırı'nda toprak kan kokuyor,
Gelibolu yarası hâlâ kanıyor.
Siperde duran yiğit gözü pek,
Mehmetçik dediler, toprağa düşen.
Şehit dediler, kanla yazılan,
Oku
TOPRAKTA BİR DESTAN
Sinan İspenoğlu
Çanakkale.
Kelime dar.
Dar kelimeler derin.
Derinlikte ne var?
Toprak.
Oku
TOPRAK DESTANI
Sinan İspenoğlu
Çanakkale'de toprak kan kokuyor,
Şehit kanıyla sulanmış bu topraklar kutsal,
Destan yazılıyor her karışında,
Gelibolu yarımadası bir kitap gibidir.
Mehmetçik yazıyor kanıyla destanını,
Oku
ÇANAKKALE'DE BİR SABAH
Sinan İspenoğlu
Toprak kanla sulanmıştır,
Çanakkale'de.
Ama kan kırmızı değil,
Altın sarısıdır.
Çünkü şehit kanı,
Oku
ÇANAKKALE'DEN RÜZGÂR
Sinan İspenoğlu
Gittim bir gün,
Gelibolu'ya.
Toprak kuru,
Hava sıcak.
Ama tuhaf,
Oku
CONKBAYIRI TÜRKÜSÜ
Sinan İspenoğlu
Toprak kan kokuyor burda,
Destan yazılmış toprağa,
Nedîm, bu toprak kutsaldır,
Bu toprak şehitlerindir.
Gelibolu'dan yükselen bir ses var,
Oku
CONKBAYIRI'NIN RÜZGARI
Sinan İspenoğlu
Otobüs tırmandı,
Viraj viraj.
Yan tarafta uçurum,
Sis var.
İndik tepede,
Oku
Çanakkale Şehitlerine
Mehmet Akif Ersoy
Şüheda gövdesi, bir baksana dağlar taşlar...
O, rûkü olmasa, dünyada eğilmez başlar,
Vurulmuş temiz alnından uzanmış yatıyor;
Bir hilâl uğruna ya Rab, ne güneşler batıyor!
Ey, bu topraklar için toprağa düşmüş, asker!
Oku
02Şehitlerimize
8 şiirTOPRAK ANA'NIN GÖZYAŞI
Sinan İspenoğlu
Gelibolu'da bir taş var.
Üstünde bir isim,
Bir tarih,
Bir yaş.
On sekiz mi yazıyor?
Oku
TOPRAK CAN VERENİ
Sinan İspenoğlu
Toprak kanla sulanmış,
Gelibolu toprağı,
Gübre olmuş kanıyla.
Çanakkale'de durdum,
Sazım elimde titredi.
Oku
TOPRAKLA BİRLEŞEN MEHMETÇİĞİN RÜYASI
Sinan İspenoğlu
Toprak konuştu.
Ben dinledim.
Çanakkale'nin toprağı farklı konuşur.
Şehitler uyuyor.
Arıburnu'nda, Conkbayırı'nda.
Oku
BİR GELİNCİK AÇTI
Sinan İspenoğlu
Toprak kırmızıydı.
Başka kırmızı.
Bir çiçek açtı.
Kırmızıydı o da,
Ama farklı.
Oku
Toprak, Kan, İman
Sinan İspenoğlu
Gelibolu'nun toprağı yanmış,
Kanla sulanmış, kanla yoğrulmuş.
Çanakkale destanı yazılır burada,
Mehmetçik durmuş siperde dimdik.
Conkbayırı'nda süngüler çakışmış,
Oku
TOPRAK KAN KOKUYOR AMA BU VATAN
Sinan İspenoğlu
Toprak kan kokuyor, ama bu koku ölüm değil, vatan.
Çanakkale, isminin her harfinden şehitlik fışkırıyor.
Gelibolu, yarımada, tarihin en kutsal toprağı.
Mehmetçik yürüyor, toprağa düşüyor, toprak oluyor.
Siperde bekleyen çocuk, daha bıyığı terlememiş.
Oku
KANLI TOPRAKLARIN ŞAHİTLİĞİ
Sinan İspenoğlu
Mart ayı soğuktur Gelibolu'da,
Rüzgâr keser yüzü gelip geçenin.
Toprak kıpkırmızıdır her yerde.
Şehit kanıyla sulanmış bu topraklar.
Mehmetçik siperde titriyor üşüyor.
Oku
TOPRAKTA BİR DÜĞME
Sinan İspenoğlu
Eğildim,
Topraktan bir düğme aldım.
Paslı,
Belki bir ceketin,
Belki bir gömleğin.
Oku
03Cephenin Toprağı
12 şiirGELİBOLU'DA BİR TOPRAK
Sinan İspenoğlu
On beşinci yıl,
Mart ayı,
Toprak kanlı,
Gökyüzü dumanlı.
Mehmetçik,
Oku
TOPRAK KOKUSU
Sinan İspenoğlu
Toprak kokuyor,
Ben biliyorum.
Geçen bahçede kokmuştum,
Ama burası farklı.
Çanakkale deyince,
Oku
ARIBURNU TOPRAĞI
Sinan İspenoğlu
Sis kalktı Gelibolu'dan,
Toprak anlatıyor hikâyeyi.
Kan ve ter kokuyor hâlâ,
Mehmetçik yatıyor derinde.
Şehitlerin ruhları dolaşıyor,
Oku
KONUŞAN TOPRAK
Sinan İspenoğlu
Toprak konuştu bu kez, toprak ağladı, toprak güldü,
Kim dinledi bu sesi?
Kim anladı bu dili?
Kim gördü bu kanı?
Yürüdüm toprağın üstünden,
Oku
ISLAK TOPRAK
Sinan İspenoğlu
Toprak ıslak, yağmur dinmemiş daha.
Bir çiçek açmış, kimse görmemiş,
Belki de çiçek değil,
Belki bir şehidin adı.
Çocuktum, koşardım tepeye,
Oku
TOPRAK KAN KIRMIZIYMIŞ ORADA
Sinan İspenoğlu
Toprak kan kırmızıymış orada,
Ben görmedim, dediler öyle.
Çanakkaleymiş, Gelibolu yarımadası.
Daracık bir yer ama ne çok kan sığmış,
Toprağın altına, üstüne.
Oku
TOZLU YOLUN SONUNDA TOPRAK VAR
Sinan İspenoğlu
Gemiyle gelirler.
Deniz kıpırdamaz.
Çanakkale
Durur.
Gelibolu
Oku
TOPRAK HÂLÂ KOKUYOR
Sinan İspenoğlu
Toprak hâlâ kokuyor,
Çanakkale toprakları.
Kanla sulanmış,
Destan yazılmış,
Mehmetçik yatmış,
Oku
TOPRAK KANLA YOĞRULDU
Sinan İspenoğlu
Toprak kanla yoğruldu,
Yoğruldu, ekmek oldu.
Ekmek oldu, can verdi,
Can verdi, destan yazdı.
Destan yazdı Mehmetçik,
Oku
CONKBAYIRI'NDA KEKİK KOKUSU
Sinan İspenoğlu
Toprak kırmızıydı,
Ben eğildim.
Elimde bir tutam ot,
Kekik miydi?
Kokladım,
Oku
GELİBOLU TOPRAĞI
Sinan İspenoğlu
Bir toprak parçası düşman eline geçmeyecek,
Dediler.
Ve geçmedi.
Ama kaç Mehmet gitti?
Sayı yok.
Oku
KÖPRÜBAŞI
Sinan İspenoğlu
Toprak yol,
Tekerlek izi.
Yağmur yağmış,
Çamur kurumuş.
Köprü taşlı,
Oku
04Kısa Çanakkale Şiirleri
6 şiirTEPE DE AĞAÇ
Sinan İspenoğlu
Tepenin üstünde bir ağaç duruyor.
Kim dikti bilmiyorum.
Belki o,
Belki biz,
Belki toprak.
Çanakkale uzakta.
Gelibolu,
Daha uzak.
Siperler var orada.
Şehitler var.
Toprak aynı,
Ama başka.
Destan yazılmış.
Mehmetçik gitmiş.
Conkbayırı'na çıkmış,
Arıburnu'na inmiş.
Ama ağaç burada.
Dalları kırık.
Gövdesinde izler var.
Mermi mi?
Yıldırım mı?
Bilmiyorum.
Savaş öyle bir şey.
Bırakır izini,
Sessizce.
Toprak kokuyor.
Kan mı bu?
Gübre mi?
Ayrım yok artık.
Ağaç bekliyor.
Kimse gelmiyor bazen.
Kuşlar geliyor.
Oku
KAYA ARDINDAKİ SUYUN TADI
Sinan İspenoğlu
Dedem anlatırdı bazen,
Gözleri dalarak.
Biz susardık,
Çay soğardı elimizde.
"Toprak taştı"
derdi sadece.
Başka bir şey demezdi.
Gökyüzüne bakardı uzun uzun.
Bir gün harita getirdi,
Sarılmıştı gazeteye.
Açtı masanın üstünde,
Parmakla gösterdi bir yeri.
Ben anlamazdım,
O anlatırdı tekrar.
"Burada"
derdi.
Parmak titrerdi.
Öldüğü gün toprağa koyduk,
Yanında bir toprak parçası vardı.
Kuru,
Koyu renk.
Annem aldı onu,
Bir kutuya koydu.
Arada çıkarır bakardı,
Koklardı.
Ben büyüdüm,
Oraya gittim.
Otobüsler dolusu insan,
Ben ayakta durdum en arkada.
Toprak aynıydı,
Rengi değişmemişti.
Eğildim aldım avucuma.
Oku
KIZIL TOPRAK
Sinan İspenoğlu
Toprak kızarmıştı kanla,
Çanakkale toprağı.
Gelibolu'da,
Şehitler yatıyordu.
Siperde Mehmetçik,
Gözler ufukta.
Destan yazıldı.
Conkbayırı dediler,
Arıburnu dediler.
Nöbet tuttular,
Durmadılar.
Can verdiler,
Toprak uğruna.
Toprak kutsal,
Toprak ana.
Şehit kanıyla,
Sulanmış toprak.
Çanakkale geçilmez,
Geçilemez.
Geçilmez dediler.
Mehmetçik dediler,
Kahraman dediler.
Silah sustu,
Sessizlik geldi.
Sessizlik ağlıyor,
Toprak ağlıyor.
Anılar kaldı,
Hatıralar kaldı.
Şehitler kaldı,
İsimler kaldı.
Çanakkale destanı,
Yazıldı,
Tarihe yazıldı,
Yürekte yazıldı.
Oku
KAN
Sinan İspenoğlu
Kan.
Toprak.
Kızıl.
Gün.
Siper.
Top.
Kan.
Dökülür.
Yürekten.
Conkbayırı.
Yokuş.
Tırmanır.
Mehmetçik.
Nefes.
Duman.
Kan.
Yazar.
Destan.
Arıburnu.
Kumsal.
Gemiler.
Uzaktan.
Top sesi.
Ölüm.
Kan.
Susmaz.
Şehit.
Şafak.
Sökmeden.
Kalkar.
Nöbet.
Vatan.
İçin.
Oku
TOPRAK ESKİ BİR POSTA ZARFI GİBİ
Sinan İspenoğlu
Toprak kuru,
Çanakkale.
Ben burada,
Ayakta.
Siper eskimiş,
Taşlar yuvarlanmış.
Kimse düzeltmemiş,
Bırakılmış.
Mehmetçik dediler,
Çok.
Ben baktım,
Hepsi genç.
Fotoğrafta,
Gülümsüyorlar.
Conkbayırı yukarıda,
Ben aşağıdayım.
Nefesim yetmedi,
Oturdum.
Arıburnu'na gittim,
Kum.
Bir kabuk buldum,
Eski.
Cebime koydum,
Unuttum.
Şehitlikler sıralı,
Taşlar.
Her biri isim,
Her biri tarih.
Benim doğum günümle,
Aynı gün ölen var.
Gece otelde,
Uyuyamadım.
Pencereden baktım.
Toprak eski bir zarf,
Açılmamış.
İçinde isimler.
Oku
GRİ DENİZ
Sinan İspenoğlu
Denizin rengi gri,
Neden gri?
Bulut.
Yağmur.
Siperde kim var?
Mehmet.
Genç.
Bıyıkları yeni terlemiş.
Silahı elinde.
Nemli.
Neden nemli?
Terden.
Korkudan belki.
Korkmak yasak mı?
Değil.
Ama durmak lazım.
Durmak zor mu?
Zor.
Top sesi var.
Uzak.
Yakın.
Her yere.
Rüzgâr gibi.
Göremezsin.
Duyarsın.
Patlama ne demek?
Son.
Birileri için son.
Kim için?
Mehmet için.
Oku
Sık sorulanlar
18 Mart için hangi Çanakkale şiiri okunur?
Törenlerde en çok tercih edilen şiirler iki-dört kıta arası, destan tonunda ve saygı duruşuna uygun olanlardır. Yukarıdaki "18 Mart ve Çanakkale Zaferi" bölümü bu ölçütle derlendi; Mehmed Âkif Ersoy'un "Çanakkale Şehitlerine"si bu günün klasik metnidir.
Çanakkale şiirleri kaç kıta olmalı?
Zorunlu bir kural yok. İlkokul törenleri için iki kıtalık, ortaokul ve lise için üç-dört kıtalık şiirler uygundur; uzun destanlar ise edebiyat dersleri ve anma programları için idealdir.
Çanakkale şiirlerinde en çok kullanılan imgeler hangileri?
Toprak, gelincik, Conkbayırı, 57. Alay, kan ve deniz Çanakkale şiirlerinin klasik simgeleridir. Bu seçkide bölümler de bu imgeler üzerine kuruldu; aradığınız duyguya göre bölümden başlamanız yeterli.
