ÇANAKKALE DESTANI
Sinan İspenoğlu
Çanakkale, Türk şiirinin en çok ağıt ve destan yazdığı yerdir: 18 Mart 1915'in zaferi, Conkbayırı'nın rüzgârı, toprağa karışan Mehmetçik ve o topraklarda açan gelincikler. Bu sayfada arşivimizden küratörlü bir Çanakkale seçkisi, kullanım amacına göre bölümlere ayrılmış olarak toplandı.
"18 Mart ve Çanakkale Zaferi" bölümü destan tonundaki şiirlerden, "Şehitlerimize" bölümü ağıt ve anma şiirlerinden, "Cephenin Toprağı" bölümü cephenin insanını ve toprağını anlatan şiirlerden derlendi. Kısa şiirler bölümündeki metinler kartların üzerinde tamamıyla görünecek kadar kısa; tören ve sunumlar için pratiktir.
18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü'nde okul törenlerinde en çok tercih edilen format iki-dört kıta arası, saygılı ve duraklı şiirlerdir. Atatürk Şiirleri ve 29 Ekim koleksiyonlarımız da bu günün komşu sayfalarıdır.
9 şiir
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Mehmet Akif Ersoy
8 şiir
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
12 şiir
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
Sinan İspenoğlu
6 şiir
Sinan İspenoğlu
Tepenin üstünde bir ağaç duruyor. Kim dikti bilmiyorum. Belki o, Belki biz, Belki toprak. Çanakkale uzakta. Gelibolu, Daha uzak. Siperler var orada. Şehitler var. Toprak aynı, Ama başka. Destan yazılmış. Mehmetçik gitmiş. Conkbayırı'na çıkmış, Arıburnu'na inmiş. Ama ağaç burada. Dalları kırık. Gövdesinde izler var. Mermi mi? Yıldırım mı? Bilmiyorum. Savaş öyle bir şey. Bırakır izini, Sessizce. Toprak kokuyor. Kan mı bu? Gübre mi? Ayrım yok artık. Ağaç bekliyor. Kimse gelmiyor bazen. Kuşlar geliyor.
Sinan İspenoğlu
Dedem anlatırdı bazen, Gözleri dalarak. Biz susardık, Çay soğardı elimizde. "Toprak taştı" derdi sadece. Başka bir şey demezdi. Gökyüzüne bakardı uzun uzun. Bir gün harita getirdi, Sarılmıştı gazeteye. Açtı masanın üstünde, Parmakla gösterdi bir yeri. Ben anlamazdım, O anlatırdı tekrar. "Burada" derdi. Parmak titrerdi. Öldüğü gün toprağa koyduk, Yanında bir toprak parçası vardı. Kuru, Koyu renk. Annem aldı onu, Bir kutuya koydu. Arada çıkarır bakardı, Koklardı. Ben büyüdüm, Oraya gittim. Otobüsler dolusu insan, Ben ayakta durdum en arkada. Toprak aynıydı, Rengi değişmemişti. Eğildim aldım avucuma.
Sinan İspenoğlu
Toprak kızarmıştı kanla, Çanakkale toprağı. Gelibolu'da, Şehitler yatıyordu. Siperde Mehmetçik, Gözler ufukta. Destan yazıldı. Conkbayırı dediler, Arıburnu dediler. Nöbet tuttular, Durmadılar. Can verdiler, Toprak uğruna. Toprak kutsal, Toprak ana. Şehit kanıyla, Sulanmış toprak. Çanakkale geçilmez, Geçilemez. Geçilmez dediler. Mehmetçik dediler, Kahraman dediler. Silah sustu, Sessizlik geldi. Sessizlik ağlıyor, Toprak ağlıyor. Anılar kaldı, Hatıralar kaldı. Şehitler kaldı, İsimler kaldı. Çanakkale destanı, Yazıldı, Tarihe yazıldı, Yürekte yazıldı.
Sinan İspenoğlu
Kan. Toprak. Kızıl. Gün. Siper. Top. Kan. Dökülür. Yürekten. Conkbayırı. Yokuş. Tırmanır. Mehmetçik. Nefes. Duman. Kan. Yazar. Destan. Arıburnu. Kumsal. Gemiler. Uzaktan. Top sesi. Ölüm. Kan. Susmaz. Şehit. Şafak. Sökmeden. Kalkar. Nöbet. Vatan. İçin.
Sinan İspenoğlu
Toprak kuru, Çanakkale. Ben burada, Ayakta. Siper eskimiş, Taşlar yuvarlanmış. Kimse düzeltmemiş, Bırakılmış. Mehmetçik dediler, Çok. Ben baktım, Hepsi genç. Fotoğrafta, Gülümsüyorlar. Conkbayırı yukarıda, Ben aşağıdayım. Nefesim yetmedi, Oturdum. Arıburnu'na gittim, Kum. Bir kabuk buldum, Eski. Cebime koydum, Unuttum. Şehitlikler sıralı, Taşlar. Her biri isim, Her biri tarih. Benim doğum günümle, Aynı gün ölen var. Gece otelde, Uyuyamadım. Pencereden baktım. Toprak eski bir zarf, Açılmamış. İçinde isimler.
Sinan İspenoğlu
Denizin rengi gri, Neden gri? Bulut. Yağmur. Siperde kim var? Mehmet. Genç. Bıyıkları yeni terlemiş. Silahı elinde. Nemli. Neden nemli? Terden. Korkudan belki. Korkmak yasak mı? Değil. Ama durmak lazım. Durmak zor mu? Zor. Top sesi var. Uzak. Yakın. Her yere. Rüzgâr gibi. Göremezsin. Duyarsın. Patlama ne demek? Son. Birileri için son. Kim için? Mehmet için.
Törenlerde en çok tercih edilen şiirler iki-dört kıta arası, destan tonunda ve saygı duruşuna uygun olanlardır. Yukarıdaki "18 Mart ve Çanakkale Zaferi" bölümü bu ölçütle derlendi; Mehmed Âkif Ersoy'un "Çanakkale Şehitlerine"si bu günün klasik metnidir.
Zorunlu bir kural yok. İlkokul törenleri için iki kıtalık, ortaokul ve lise için üç-dört kıtalık şiirler uygundur; uzun destanlar ise edebiyat dersleri ve anma programları için idealdir.
Toprak, gelincik, Conkbayırı, 57. Alay, kan ve deniz Çanakkale şiirlerinin klasik simgeleridir. Bu seçkide bölümler de bu imgeler üzerine kuruldu; aradığınız duyguya göre bölümden başlamanız yeterli.