Hz. Ömer ve Rum Elçisi

Kayser'den Medine'de Ömer'e kadar uzak beyâbandan bir elçi geldi.

Dedi ki: Ey ahali, halîfenin köşkü nerededir; tâ ki ben atımı ve eşyamı oraya çekeyim.

Ahâli ona dediler ki: Onun köşkü yoktur; Ömer'in bir parlak can köşkü vardır.

Her ne kadar beylik cihetinden onun sıytı var ise de, onun fakîrler gibi küçücük bir evi vardır.

Ey kardeş, sen onun köşkünü nasıl görürsün? Zîrâ senin kalb gözünde kıl bitmiştir.

Kalb gözünü kıldan ve illetten temizle de, ondan sonra onun köşkünün cemâline göz tut!

Her kimin canı heveslerden pâk ise, çabuk hazreti ve eyvân-ı pâki görür.

Muhammed gibi bu ateşten ve dumandan pâk oldu; her nereye teveccüh ederse, Allah'ın vechi oldu.

Madem ki sen fenâ isteyenin vesvesesine refiksin, "semme vechullah"ı ne vakit bilirsin?

Her kime ki sîneden feth-i bâb ola, o her zerreden güneşi görür.

Ağyâr arasında Hak, yıldızlar arasındaki ay gibi zâhirdir.

İki parmağın ucunu iki göz üzerine koy; insâf et, cihândan hiçbir şey görür müsün?

Eğer görmüyorsan, bu cihân ma'dum değildir; kusur o uğursuz nefsin parmağından gayri değildir.

Âgah ol, sen parmağı gözünden kaldır; ondan sonra her neyi istersen gör!

Nuh'a ümmeti: "Hani o sevâb?" dediler. "O taraftandır" dedi. Halbuki onlar elbiselerine büründüler.

Yüzünüzü ve başınızı elbiselerinize sarmışsınız; şübhesiz göz ilesiniz ve görmemişsiniz.

İnsan gözdür ve bâkî kabuktur. O şey ki dostu görmektir, görmek olur.

Dostun görüşü olmayınca kör olmak evlâdır. Bâki olmayan dostun uzak olması müreccahdır.

Vaktâ ki Rum elçisini bu tâze elfâz semâ'a getirdi, pek müştâk oldu.

Gözünü Ömer'i aramağa nasb etti; yükünü ve atını zâyi' bıraktı.

O iş adamının izinde o, deli gibi her tarafa sorucu olurdu.

Cihânda böyle bir adam olsun da, cihândan can gibi gizli olsun?

Ona bende gibi olmak için, onu aradı; şübhesiz arayan bulucu olur.

Bir köylü Arab kadını onu ecnebi gördü, dedi ki: İşte Ömer, o hurma ağacının altındadır.

Halktan ayrı olarak o hurma altındadır; Hudâ'nın zıllini, gölge altında uyumuş gör!

O, oraya geldi ve uzaktan durdu; Ömer'i gördü ve titremeğe düştü.

Elçiye o uyumuştan bir heybet geldi; latîf bir hal onun üzerine nüzûl etti.

Muhabbet ve heybet, birbirinin zıddıdır; bu iki zıddı ciğerinde cem' olmuş gördü.

Kendi kendine dedi ki: Ben padişahlar görmüşüm, büyük sultanların huzurunda makbul olmuşum.

Padişahlardan bana bir heybet ve korku olmadı; bu adamın heybeti aklımı kaptı.

Arslan ve kaplan ormana gitmişim; onlardan benim yüzümün rengi dönmedi.

Çok cenkde ve kârzârda, iş feryad olduğu anda arslan gibi olmuş idim.

Çok ağır yara yedim, çok vurdum; başkalarından daha gönlü kavi olmuş idim.

Bu adam, yer üstünde silâhsız uyumuştur; ben yedi endâmım ile titreyiciyim, bu nedir?

Bu Hakk'ın heybetidir, mahluktan değildir. Bu eski püskü esvâblı adamın heybeti değildir.

Her kim ki Hak'dan korktu ve takvayı ihtiyar eyledi; cin ve ins her kim görür, ondan korkar.

Bu fikir içinde hürmetle el bağladı; bir müddet sonra Ömer uykudan sıçradı.

Ömer'e hizmet ve selâm etti. Peygamber "Selâm, ondan sonra kelâm" buyurdu.

İmdi ona "Aleyke" dedi, onu huzûruna çağırdı. Onu îmin etti ve önüne oturttu.

Korkanların taâm-ı hâzırı "La tehâfu"dur; o korkanlar için lâyıktır.

Her kim korkarsa, onu îmin ederler; gönlü korkan adamı sâkin kılarlar.

Korkusu olmayan kimseye, nasıl korkma dersin? Niye ders verirsin; o derse muhtâc değildir.

O, gönlü yerinden gitmişi dilşâd eyledi; onun hâtır-ı harâbını ma'mur eyledi.

Ondan sonra ona iyice sözler ve ne güzel refîk olan Hakk'ın sıfât-ı pâkinden söyledi.

O makamı ve hali bilmek için, Hak Teâlâ'nın abdâla olan nevâzişlerinden söyledi.

Hâl, yakışıklı olan o gelinden cilve gibidir; ve bu makam gelin ile halvet geldi.

Cilveyi şâh ve şâhın gayri dahi görür; halvet vakti şâh-ı azîzin gayri yoktur.

Gelin hâssa ve âmma görünmüştür. Halvette gelin ile berâber ancak şâh olur.

Sufîlerden ehl-i hâl çoktur, içlerinde ehl-i makam nâdirdir.

Ona cânın menzillerinden yâd verdi ve ona ruhun seferlerinden yâd verdi.

Ve bir zamandan ki, zebandan hâli olmuştur; ve makam-ı kudsden di, iclâle mensûb olmuştur.

Ve bir havâdan ki, onun içinde sîmurg-ı ruh bundan evvel pervâz-ı fütuh görmüş idi.

Her birinin uçuşu âfâkdan ziyâde ve müştâkın ümidinden ve hırsından ziyâde idi.

Vakta ki Ömer, ağyâr yüzlüyü yâr oldu, onun cânını tâlib-i esrâr buldu.

Şeyh kâmil ve tâlib müştehi; âdem çevik ve merkeb dergâha mensub idi.

O mürşid gördü ki o irşâd tuttu; temiz tohumu temiz yere ekti.

Adam ona dedi: ey Emîrü'l-Mü'minîn, can yukarıdan zemîne nasıl geldi?

Ölçüsüz kuş kafese nasıl gitti? (Hz. Ömer) dedi ki: Hak rûha efsûn ve kıssalar okudu.

Gözü ve kulağı olmayan ademler üzerine füsûn okuduğu vakit, cûşa gelmektedirler.

Onun füsûnundan ademler, çabuk çabuk vücûd tarafına hoş muallak vurur.

Yine mevcud üzerine, vaktâ ki bir efsun okudu, mevcûd sür'atle ademe at sürdü.