Hürriyeti Aldık! Dediler, Gaybe İnandık

Hürriyeti aldık! dediler, gaybe inandık;

Eyvah, bu bazıcede bizler yine yandık!

Cem'iyyete bir fırka dedik, tefrika çıktı

Sapsağlam iken milletin erkânını yıktı.

Turan ilî namiyle bir efsane edindik;

Efsane, fakat, gaye! deyip az mı didindik?

Kaç yurda veda etmedik artık bu uğurda?

Elverdi gidenler, acıyın eldeki yurda!

Mehmet Akif ERSOY

istanbul

Kanunuevvel 1334

1918

Sabah iskambil atar kahvede, akşam domino...

Köylünün bir şeyi yok, sıhhati, ahlaki bitik;

Bak o sırtındaki mintan bile tiftik tiftik.

Bir kemik, bir deridir ölmedi kaldıysa diri;

Nerde evvelki refahin ancak onda biri?

Dam cökük, arşa rehin, bahçeyi icra ister;

Bir kalem borca bedel faizi defter defter!

Hiç bakım görmediğinden mi nedendir, toprak,

Verilen tohumu da inkâr edecek, öyle çorak,

Bire dört aldığı yıl köylü emin ol, kudurur:

Har vurur bitmeyecekmiş gibi, harman savurur.

Uğramaz, gün kavuşur, çitine yahut evine;

Sabah iskambil atar kahvede, akşam domino.

Muhtasar, gayr-i müfid ilmi kadardır dini;

Ne evâmir, ne nevâhî, seçemez hiçbirini.

Namazın semtine bayramlarda uğrar sade;

Hiç su görmez yüzünün düşmanıdır seccade.

Hani, üç beş kişiden fazla musallî arama;

Mescid ambarlık eder, başka ne yapsın, imama!

Okumak bahsini geç, Çünkü o defter kapalı,

Bir redîf zabiti mektepleri debboy yapalı,

Sıtma, fuhuş, içki, kumar, türlü fecâyi' salgin...

Sonra söylenmeyecek şekli de var hastalığın.

Bir taraftan bulanır levse hesapsız namus;

Bir taraftan serilir toprağa milyonla nüfus.

Mehmet Akif ERSOY

Aşım: SAFAHÂT-6.Kitap

1919

Hiç bilenle bilmeyen bir olurmu?

(Kuran-i Kerim)

Olmaz ya... Tabii... Biri insan, biri hayvan!

Öyleyse > denilen yüz karasından

Kurtulmaya azmetmeli baştan başa millet.

Kafi değilmi, yoksa bu son ders-i felaket?

Son ders-i felaket neye mal oldu? Düşünsen:

Beynin eriyip yaş gibi damlardı gözünden!

Son-ders-i felaket ne demektir? Su demektir:

Gelmezse eğer kendine millet, gidecektir!

Zira, yeni bir 'sadme'ye(çarpma) artık dayanılmaz;

Zira, bu sefer uyku ölümdür, uyanılmaz!

Coşkun, koca bir sel gibi, daim beşeriyyet,

Müstakbele koşmakta verip seyrine siddet.

Dağlar, uçurumlar, ona yol vermemek ister...

Lakin o, ne yüksek, ne de alçak demez örter!

Akvâm(kavimler, milletler) o büyük nehre katılmış birer ırmak...

Elbet katılır... Hangisi ister geri kalmak?

Bizler ki bu müthiş, bu muazzam cereyanla

Uğraşmaktayız... Bak, ne kadar çılgınız anla!

Uğraş bakalım, yoksa işin, hey şaşkın!

Kurşun gibi sür'atlı, denizler gibi taşkın

Bir çağlayanın menba-i dehhasına(gayet dehşetli) doğru

Tırmanmaya benzer, yüzerek, başka değil bu!

Ey katre-i avare(zavallı damla), bu çüşün, bu hürüsün

Ahengine uymazsan, emin ol, boğulursun!

Yıllarca, asırlarca süren uykudan artık,

Silkin de muhitindeki zülmetleri yak, yık!

Bir baksana : gökler uyanık, yer uyanıktır;

Dünya uyanıkken uyumak maskaralıktır!

Eyvah! Bu zilletlere sensin yine illet...

Ey derd-i cehalet, sana düşmekte bu millet,

Bir hale getirdin ki, ne din kaldı, ne namus!

Ey sine-i islam'a çöken kapkara kabus,

Ey hasm-i hakiki, seni öldürmeli evvel:

Sensin bize düşmanları üstün çıkartan el!

Ey millet uyan! Cehline kurban gidiyorsun!

İslâm'ı da > diye tutmuş yediyörsün!

Allahtan utan! bari bırak dini elinden...

Gir leş gibi topraklara kendin, gireceksen!

Lakin, ne demek bizleri Allah ile iskat(susturmak)?

Allahtan utanmak da olur, ilim ile... Heyhat!

Mehmet Akif ERSOY

18 Cemaziyelevvel 1331

11 Nisan 1329

1913

SAFAHÂT

Üçüncü kitap-Hakkın sesleri

Müslümanlık sızı gayet sıkı, gayet sağlam,

Bağlamak lazım iken, anlamadım, anlayamam,

Ayrılık hissi nasıl girdi sizin beyninize?

Fikr-i kavmiyyeti şeytan mı sokan zihninize?

Birbirinden müteferrik bu kadar akvâmı,

Aynı milliyetin altında tutan İslâm'ı,

Temelinden yıkacak zelzele, kavmiyettir.

Bunu bir lahza unutmak ebedî haybettir...

Arnavutlukla, Araplıkla bu millet yürümez..

Son siyasetse bu! Hiç böyle siyaset yürümez!

Sızı bir aile efradı yaratmış Yaradan;

Kaldırın ayrılık esbabını artık aradan.

Siz bu davada iken yoksa, iyâzen-billah,

Ecnebiler olacak sahibi mülkün nâgâh.

Diye dursun atalar: Kal'a içinden alınır.

Yok ki hiçbir işiden... Millet-i merhume sağır!

Bir değil mahvedilen devlet-i islamiyye...

Girdiler aynı siyasetle bütün makbereye.

Girmeden tefrika bir millete, düşman giremez;

Toplu vurdukça yürekler, onu top sindiremez.

Bırakın eski hükümetleri meydandakiler

Yetişir, söyle bakıp ibret alan varsa eğer.

işte Faş, işte Tunus, işte Cezayir, gitti!

işte ırak'i da taksim ediyorlar şimdi.

Mehmet Akif ERSOY

30 Muharrem 1331

27 Kanunuevvel 1328

1913

Ümidin her zaman haib, nasibin daima nekbet;

Hayatın geçti hüsranlarla ey gün görmeyen millet!

Ne devletsiz başın varmış, ne mel'ün talı'ın, hayret!

Müebbed bir hayat umuş da içmiştin.. Fakat seyret:

Nasıl zehr oldu birden diktiğin sahbâ-yı hürriyet!

Meğer altüst olurmuş en muazzam arş-i istiklal;

Meğer pâmal edermiş en bülend akvâmı izmihlâl;

Meğer birden olurmuş altıyüz yıl beslenen âmâl,

Ufuklar, bak, adem rende zulmetlerle mâlamâl..

Ne beklerdik, nasıl çıktın sen ey ferda-yı istikbal!

Bu istikbali rüyamızda görseydik inanmazdık!

Sabah olmuş dedik, sezmekle bir avare aydınlık.

Ne haybettir: değilmiş fecr-i kâzibler kadar sadık!

Cahimi bin hatar kat kat yığılmış, gelde yırtıp çık!

ilahi! Bir ışık göster, bunaldık büsbütün artık!

Fakat hey şaşkın, istimdâd için Hak'dan yüzün var mı?

Kitabullah'a yüksekten bakan gözler de ağlar mı?

Muhakkar gördüğün kuvvet bu gün bir bak, muhakkar mı?

Demezdin, ruhu Kur'an'ın o lakaydiyle muztar mı?

Ya sen muztar kalır, feryad edersen, aldirirlar mı!

Evet, sen böyle bir ferda-yı mahşer-hızı umursamazdın,

Haberdar eyleyenler oldu; güldün. Pek de kurnazdın!

Kudurmustan beter bir hale geldin, durmadın azdın!

Düşen ma'suma çıkmak gayr-i kaabil bin çukur kazdın:

Gömüp ahlaki, artık fuhs için bah-name'ler yazdın!

Utanmak bilmiyorsun, anladık, lakin ne isterdin:

Su milletin ki levsiyyati bir meslek deyip verdin?

ibadullahı saptırdın, fakat bir yol mu gösterdin?

Görürsen nerden bir namus, füşş-abada gönderdin;

Sezersen kimde na-merdane bir fıtrat, kanat gerdin!

Bıyık kırpık, sakal yöntük da tırnaklar birer parmak;

Yıkanmaz bir surat, sol gözde beyzı cam, fakat parlak;

Hamamsız ensenin sırtında bir yağ var: kayar yavşak!

Su, kalçınlarla kıvrık pantolon altında, kıskıvrak

Seken Osmanlı centilmenınde hiçbir duygu yok mutlak...

Utanmak ver, yeter, kaabilse Allah'ım, utandırmak!

Mehmet Akif ERSOY

29 Teşrinisani 1328

(1912)

Kim Müslümanların derdini kendine mal etmezse

onlardan değildir.

Hadis-i Şerif

Müslümanlık nerde! Bizden geçmiş insanlık bile...

Adem aldatmaksa maksad, aldanan yok, nafile!

Kaç hakiki müslüman gördümse, hep makberdedir;

Müslümanlık, bilmem amma, galiba göklerdedir;

istemem, dursun o payansız mefahir bir yana...

Gösterin ecdada az çok benziyen kan bana!

isterim sizlerde görmek ırkınızdan yadigâr,

Çok değil, ancak necip evlada layık tek şiar.

Varsa şayet, söyleyin, bir parçacık insafınız:

Böyle kansız mıydı -hâşâ- kahraman eslafiniz?

Böyle düşmüş muydu herkes ayrılık sevdasına?

Benzeyip şirazesiz bir mushafın eczasına,

Hiç görülmüş muydu olsun kayd-i vahdet tarumar?

Böyle olmuş muydu millet canevinden rahnedar?

Böyle açlıktan boğazlar mıydı kardeş kardeşi?

Böyle adet mıydı bi-pervâ, yemek insan leşi?

Irzimizdir çiğnenen, evladımızdır doğranan...

Hey sıkılmaz, ağlamazsan, bari gülmekten utan!...

His denen devletliden olsaydı halkın behresi

Payitahtından bugün taşmazdı sarhoş nârâsi!

Kurd uzaklardan bakar, dalgın görürmüş merkebi.

Saldırımıs ansızın yaydan boşanmış ok gibi.

Lakin, aşk olsun ki, aldırmaz otlarmıs eşek,

Sanki tavşanmıs gelen, yahut kılıksız köstebek!

Kar sayarmıs bir tutam ot fazla olsun yutmayı...

Hasmı, derken, çullanırmıs yutmadan son lokmayı!...

Bu hakikattır bu, şaşmaz, bildiğin üslûba şok:

Halimiz merkeple kurdun aynı, asla farkı yok.

Burnumuzdan tuttu düşman; biz boğaz kaydındayız;

Bir bakın: hâlâ mi hâlâ ihtiras ardındayız!

Saygisizlik elverir... Bir parça olsun arlanın:

Vakti çoktan geldi, hem geçmektedir arlanmanın!

Davranın haykırmadan nâkûs-u izmihâliniz...

Öyle bir buhrana sapmistir ki, zira, halimiz:

Zevke dalmak söyle dursun, vaktiniz yok mateme!

Davranın zira gülünç olduk bütün bir aleme,

Bekleşirken gökte yüz binlerce ervah, intikam;

Yerde kalmış, na'şa benzer kavm için durmak haram!...

Kahraman ecdâdınızdan sizde bir kan yok mu?

Yoksa, istikbalınızden korkulur, pek korkulur.